Δεσποτικός Θρόνος

Ονομάζεται η θέση του Αρχιερέα όταν χοροστατεί στις ακολουθίες και βρίσκεται περίπου στο μέσο της δεξιάς πλευρά του κυρίως ναού. Κατά τους βυζαντινούς χρόνους, στη θέση αυτή καθόταν ο αυτοκράτορας, απέναντι από το θρόνο του Πατριάρχη που βρισκόταν στα αριστερά του ναού. Η σημερινή θέση, επικράτησε μετά την Άλωση της Κωνσταντινούπολης, στην οποία ο αρχιερέας συμβολικά στέκει εις τύπον και τόπον Χριστού.

Ο θρόνος κατασκευασμένος συνήθως από ξύλο και σπανιότερα από μάρμαρο, εδράζεται σε χαμηλή βάση, οι δε πλαϊνές παρειές του πατούν πολλές φορές σε ολόγλυφα λιοντάρια, γρύπες ή δράκοντες, που συμβολίζουν τους φύλακες του θρόνου. Η υπερυψωμένη πλάτη του, καταλήγει σε στέγαστρο, τον «ουρανό» και συνήθως επιστέφεται με ημισφαιρικό θόλο με σταυρό στην κορυφή του. Ο διάκοσμος του θρόνου, ακολουθεί συνήθως το στιλ της διακόσμησης του τέμπλου, ενώ απαραίτητα στην πλάτη του απεικονίζεται ο τύπος του Μεγάλου Αρχιερέως Χριστού,  για να θυμίζει την αδιάκοπη παρουσία Του στην Εκκλησία.

 

Άμβωνας

Είναι το υψηλό βήμα, από όπου γίνεται η ανάγνωση του Ευαγγελίου ή το κήρυγμα από τους ιερείς. Η παρουσία του άμβωνα, εξυπηρετεί πρακτικά την καλύτερη ακουστική και η θέση του σήμερα βρίσκεται στο αριστερό (βόρειο) μέρος του κυρίως ναού. Κατασκευάζεται συνήθως από ξύλο και οι εξωτερικές του επιφάνειες φιλοτεχνούνται συχνά με πλούσιο ανάγλυφο διάκοσμο, καθώς και με εικόνες των ιερών Ευαγγελιστών. Συμβολικά, συνδέεται με τον τάφο του Χριστού, ενώ ο ομιλητής πάνω σε αυτόν με τον Άγγελο της Ανάστασης. Επίσης, σύμφωνα με άλλες απόψεις, ο άμβωνας παραπέμπει στο γεγονός της επί του Όρους Ομιλίας του Χριστού, ο οποίος δίδαξε το πλήθος, ανεβασμένος επάνω σε έναν μικρό λόφο. Τέλος, το ομοίωμα περιστεριού, πάνω στο οποίο τοποθετείται το ιερό Ευαγγέλιο συμβολίζει το Άγιο Πνεύμα.

 

Προσκυνητάρι

Αποτελεί ένα είδος εικονοστασίου, στο οποίο τοποθετείται ιερή εικόνα, συνήθως του τιμώμενου αγίου του ναού, για προσκύνηση του από τους πιστούς. Αν και τα προσκυνητάρια διαφοροποιούνται από ναό σε ναό, μπορούμε παρ’ όλα αυτά να διακρίνουμε δυο βασικούς τύπους. Το λεγόμενο ίσιο προσκυνητάρι, είναι ιδιαίτερα ογκώδες και έχει σχήμα στήλης που καταλήγει σε αέτωμα. Οι εικόνες εδώ τοποθετούνται σε μόνιμη θέση. Αντίθετα στα μικρότερης κατασκευής ελαφριά προσκυνητάρια, εναλλάσσονται εύκολα ανάλογα με τις λειτουργικές ανάγκες, τα εικονίσματα, αλλά και οι λειψανοθήκες, τα Ευαγγέλια και οι σταυροί. . Όλα τα παραπάνω, πατούν πάνω σε επικλινή βάση, από ξύλο ή άλλο μαλακό υλικό, όπως δέρμα ή ύφασμα, η οποία στηρίζεται σε τέσσερα πόδια.

 

Χορός

Αποτελεί το σύνολο των ιεροψαλτών, οι οποίοι αντιπροσωπεύουν το ποίμνιο και συνοδεύουν τον ιερέα στις ακολουθίες. Κατέχουν την κατώτερη βαθμίδα του κλήρου και η παρουσία τους, καθιερωμένη ήδη από τον 4ο αι., είναι απαραίτητη για την τέλεση της Θείας Λειτουργίας. Το ορθόδοξο τελετουργικό περιλαμβάνει δυο χορούς, καθένας από του οποίους έχει συγκεκριμένη θέση εκατέρωθεν της Ωραίας Πύλης. Το σημείο που στέκονται οι ιεροψάλτες, ονομάζεται επίσης χορός και διαμορφώνεται συνήθως πάνω σε χαμηλή εξέδρα. Εκεί τοποθετούνται τα καθίσματα των ψαλτών και τα αναλόγια, τα οποία συχνά φέρουν περίτεχνο διάκοσμο.